Halle, Gotha

Beste familie en vrienden,

Hier weer een bericht uit het oosten van Duitsland, want daar zit ik al weer twee weken. Ik ben vanmiddag vanuit Halle an der Saale over Jena naar Gotha gereisd en heb als ‘avondeten’ een overheerlijke slagroomsoes op die ik vanmiddag in Halle van een Amerikaanse collega-onderzoeker als afscheidscadeautje kreeg. Zoiets beleef je niet elke dag en ik heb er daarom des te meer van genoten.

Ik zit nu dus in Gotha en verblijf in een pension. In vergelijking met de grote stad Halle is het hier vredig en rustig. Helaas is het weer omgeslagen. De afgelopen weken was het prachtig zomers weer, maar het miezerde vanmiddag flink en ik zag onderweg dat de bladeren ook al geel en bruin worden. Mijn hospita zei echter dat de zon weer terugkomt, en bovendien: als het regenen weer ophoudt heeft de herfst zeker zijn charmes.

In Halle heb ik het internationale piëtismecongres bezocht, waar ik ook een lezing heb gehouden. Ik vond het congres een mooie ervaring. Je leert veel nieuwe dingen, leert collega’s kennen, die soms onderwerpen met raakvlakken behandelen, enz.

Na het congres ben ik nog anderhalve week in Halle gebleven en heb in de bibliotheken daar boeken en archiefstukken onderzocht. Ik overnachtte in de zogenaamde Franckesche Stiftungen. Dit is het gerestaureerde weeshuiscomplex dat aan het einde van de zeventiende eeuw door de Duitse piëtist August Hermann Francke werd opgericht. Mijn kamer was tegenover de bibliotheek, ik keek uit op een lindenhof en bovendien woonde in hetzelfde appartement nog een Zwitserse collega. Ik heb het dus erg goed getroffen; op de andere plekken waar ik geweest ben, had ik niet zoveel contact.

Halle (en ook Gotha) behoorde voor 1989 tot de DDR en dat is achter de mooie façade van winkelstraten nog te merken. Op plekjes achteraf zie je oude flatgebouwen, vervallen huizen en op het platteland leegstaande fabrieken. Overigens schijnt de koopkracht van individuen in de voormalige DDR inmiddels die van West-Duitsland te evenaren. Maar de sporen van de DDR zijn nog niet uitgewist. Mensen vertellen erover. Een aardig detail is dat de lift in sommige flats niet op elke verdieping stopt, maar er soms een of twee overslaat: er was niet genoeg materiaal en geld om dat te realiseren …

De omgeving in de buurt van Halle is mooi, veel mooier dan ik had veracht. Afgelopen zaterdag heb ik de dom in Naumburg bezocht en een kasteel in de buurt (Freyburg). Het landschap is daar heuvelachtig en er wordt zelfs wijn verbouwd. De week ervoor ben ik in Wittenberg geweest. Het is een klein stadje, diep in het platteland, wat ik me nooit gerealiseerd had. Een bezoek is echter wel de moeite waard. Vooral het Luther- en het Melanchtonhuis vond ik interessant. Het is aardig om te zien hoe zij daar geleefd hebben en van de tentoonstelling kun je veel leren.

In Gotha hoop ik een bibliotheek te bezoeken die bij het kasteel behoorde. Hier heerste vroeger namelijk een zekere hertog Ernst der Fromme die sterk onder bekoring van het piëtisme was gekomen. Waarschijnlijk heb ik ongeveer een week tijd nodig en daarna hoop ik richting westen ‘abzufahren’.

Een hartelijke groet,

Jan

P.S. Helaas kan ik jullie niet verrassen met foto’s. De geheugenkaart van mijn camera is zaterdag gecrasht en daarmee zijn ook mijn foto’s die ik hier gemaakt heb foetsie. Een schrale troost voor mij: in de bibliotheken in Halle mocht ik geen foto’s maken, dus ze stonden niet op de kaar ook.