Duisburg 1

Dag allen,

Afgelopen zaterdagmorgen ben ik met de trein van Münster naar Duisburg gereisd. In het archief en ook in de universiteitsbibliotheek in Münster heb ik trouwens veel kunnen vinden, waardoor ik een scherper beeld van Noltenius heb gekregen. Maar nu ben ik dus in Duisburg. Zaterdag was het regenachtig. Duisburg is een grauwe stad, met nauwelijks iets ouds, en vooral met regen wordt een mens daar niet vrolijk van. Op de foto met het uitzicht van mijn kamer zie je Duisburg ‘genauso wie es ist’. Tegenover het huis is trouwens een begraafplaats en daar ziet het er wel groen en bloemig uit (zie foto).

Genoeg getreurd. Het is inmiddels weer zonnig. Ik kan hier een goedkoop appartement gehuurd, maar het is heel mooi. Er zit zelfs een wasmachine in! Zie de foto’s.

Voor het verblijf hier heb ik twee weken gepland en die heb ik waarschijnlijk ook wel nodig. Ik doe hier archiefonderzoek naar Philipp Erberfeld (1639-1709). Hij vertaalde een aantal werken van de Nederlandse piëtist Guiljelmus Saldenus, alsook Willem Teellincks reformatieprogramma Nootwendigh vertoogh (deze vertaling is echter – helaas – nooit uitgegeven en het manuscript zou nog ergens kunnen liggen verstoffen …). Erberfeld had een hoge sociale positie. Zijn vader was apotheker in Bremen. Zelf was hij advocaat en schopte hij het tot schout van Duisburg en curator van de universiteit aldaar. Als schout was hij in dienst van de hertog van Brandenburg, later van diens zoon, die de titel van koning van Pruisen voerde. Het huis van Brandenburg (de Hohenzollern) had er namelijk flink op los veroverd en in die tijd al in veel hertogdommen in West-Duitsland de dienst uit.

Vandaag ben ik in de UB in Duisburg geweest, omdat daar oude drukken met betrekking tot Erberfeld of van diens zonen liggen, zoals een treurgedicht op Erberfelds overlijden en disputaties (stellingen) die zijn zonen aan de universiteit hebben verdedigd. Morgen hoop ik naar het stadsarchief te gaan. De archivaris heeft al wat gezocht voor mij en er ligt wel het een en ander wat relevant is, dus ik ben heel benieuwd.

Het stadsarchief ligt in de binnenstad. Daar staat ook het raadhuis en een oude kerk. Ik ben er zaterdagavond al heen gewandeld en de binnenstad is best aardig. Hier hoop ik zaterdag of volgende week nog een aantal foto’s van te plaatsen.

Gistermorgen heb ik een kerkdienst bij een Freie Evangelische Gemeinde bezocht. Het was een goede dienst. De dominee preekte over Mattheüs 10 waar Jezus Zijn discipelen eropuit stuurt om te gaan preken, boze geesten uit te werpen en zieken te genezen. Tot drie keer toe zegt Hij: ‘vreest niet’. De boodschap van de preek was dat wij niet bang moeten zijn om aan anderen het Evangelie te vertellen. Waarom zouden we in een vrij land? Bovendien: anderen kunnen wel ons lichaam doden, maar nooit onze ziel. In dit verband vertelde de predikant een verhaal van een Roemeense christengevangene in de jaren zestig van de vorige eeuw. De politie wilde hem pressen om de medechristenen te verraden. Hij deed dit niet en daarop liet men ratten in de cel los, waarbij hij alles moest doen om niet door de ratten opgegeten te worden (de angst slaat je om het hart als je dit hoort). Nog steeds gaf de gevangene het echter niet op. Hierop haalde men zijn zoon en liet men hem knuppelen voor het gezicht van zijn vader. Dit deed de vader zoveel pijn dat hij de namen wilde noemen. Zijn zoon was hem echter voor en zei: ‘Doe dat niet, papa, want ik wil niet dat mijn vader als een verrader de geschiedenis in zal gaan’. De zoon werd doodgeknuppeld, maar de vader verraadde zijn broeders en zusters niet.

Dit verhaal maakte veel indruk op mij. Wat heb ik voor mijn geloof over? (Deze vraag stelde de dominee ook.) Ik lees in mijn stille tijd uit Handelingen en het trof mij erg dat Petrus na de uitstorting van de Heilige Geest zo vrijmoedig het Evangelie verkondigt – ondanks het feit dat hij dit met gevangenschap moet bekopen. Petrus, die eerst Zijn meester verloochende, kreeg daarna de kracht van de Heilige Geest om staande te blijven. Dit bemoedigde mij erg en daarom geef ik het ook aan jullie door.

Een hartelijke groet,

Jan