Bremen

Beste allen,

Hierbij weer een bericht van mij. Ik ben nu – onverwacht – een weekend thuis bij mijn ouders. Een tante is afgelopen zondag overleden. De afgelopen jaren heb ik wat minder contact met haar gehad, maar in mijn jeugd vond ik haar mijn liefste tante en ging ik er graag logeren.
Mijn tante had al enkele jaren kanker. De uitzaaiingen kwamen telkens weer terug, maar juist de laatste tijd leek het weer goed te gaan. Vorige week vrijdag is haar zoon, mijn neef, getrouwd en daar kon ze bijna de hele dag bij zijn. Twee dagen later, op zondag, is ze aan een hartstilstand overleden. Sneller en onverwachter kan niet.
Het is voor ons als familie erg schokkend. Vandaag is m’n tante begraven en het was erg verdrietig. Ook het verdriet van mijn oom, neven en nichten en ooms en tantes grijpt me erg aan. Gelukkig dat de Heere beter dan wie dan ook troosten en helpen kan. Aan de andere kant is het zeker dat wij allen eens zullen sterven. Als er een ding in ons leven zeker is, dan is het dat. Zeker is ook dat wij niet kunnen sterven, omdat we voor God niet bestaan kunnen. Maar even zeker is ook dat God zo genadig is, dat Hij ons – zondaren – in Zijn Evangelie van harte eeuwig leven belooft en dit graag wil schenken.

Sinds afgelopen maandag ben ik in Wolfenbüttel, daarvoor een halve week in Hannover en daarvoor – toen ik mijn vorige bericht plaatste – in Bremen (ik schrijf nu even achteruit en daarna weer vooruit, zogezegd).
Hannover war schön. Het was prachtig herfstweer: de zon scheen en er woei een heerlijk frisse wind die de bladeren over de straten deed cirkelen. Ik zat in een prachtige jeugdherberg (zie foto). Sowieso vind ik het heerlijk om in een jeugdherberg te ontbijten, het is namelijk altijd luxer dan als ik het zelf doe. In de bibliotheek heb ik een fragmenten uit een aantal Duitse vertalingen gefotografeerd – die ik dan t.z.t. in Nederland met de Engelse of Nederlandse brontekst hoop te vergelijken – en de eigenschappen ervan beschreven (dit noemt men een bibliografische beschrijving).
Verder ben ik in het archief geweest. Over de persoon naar wie ik zocht, heb ik in de akten niets gevonden, maar waarschijnlijk is ook dat een resultaat: waarschijnlijk was hij wel als hofprediker naar Hannover beroepen, maar is zijn gravin voortijds overleden. Ik heb trouwens ook nog een foto van de jeugdherberg en van een kerk in Hannover bijgevoegd. Het bijzondere van de kerk is dat deze geen dak heeft. Alleen de muren staan er. De kerk is een monument voor de zware bombardementen op Duitsland door de Engelsen in de Tweede Wereldoorlog.
Veel indruk heeft op mij ook het bezoek aan een Bijbelstudieavond en aan de zondagse dienst van de Bekennende Evangelische Gemeinde in Hannover gemaakt. Dit is een behoudende Bijgelgetrouwe gemeente. De predikant was enorm gedreven en zijn enthousiasme straalde van zijn gezicht. De Bijbelstudie ging over Galaten 1:11-24 en de boodschap was dat God soeverein is, vrij en oppermachtig. Niet wij zijn het die Hem zoeken, maar Hij is het die ons zoekt en zich aan ons openbaart. Dit laatste betekent dat Hij de schellen van onze ogen doet vallen: Hij doet ons zien dat we zondaren zijn, maar ook dat Hij voor zulke mensen nu genade bereid heeft. Paulus deed precies het tegenovergestelde van Gods wil, namelijk Gods kinderen vervolgen, maar desondanks schonk God hem – een vijand – genade. Dit is een heerlijk Evangelie!
De preek van afgelopen zondag ging over Matth. 6 en het thema was: ‘Redenen om je geen zorgen te maken’. In de preek betoogde hij dat 1. God datgene geeft wat wij nodig hebben; 2. God weet wat wij nodig hebben; 3. God ís wat wij nodig hebben. De vogels en de planten maken zich geen zorgen maken en blijven toch in leven en groeien; waarom zouden wij het dan wel doen? Verrassend vond ik ook zijn uitleg van 1 Petrus 5:7 waar staat dat wij al onze zorgen op God mogen werpen, omdat Hij voor ons zorgt. Daarvóór staat namelijk dat we moeten buigen voor Gods wil, dus met Gods wil instemmen. Als we dat doen, mogen we al onze zorgen werkelijk op God werpen!
Tenslotte nog iets over Wolfenbüttel. Ik heb het al een keer gezegd, maar ook deze keer was het leuk om weer op een bekende plek te komen – twee jaar geleden ben ik namelijk voor mijn scriptie 3,5 week aan de Herzog August Bibliothek in Wolfenbüttel geweest. Dit is trouwens een grote bibliotheek voor wetenschappelijk onderzoek naar de vroegmoderne tijd. De bibliotheek bezit een groot aantal oude boeken en handschriften, die deels al vanaf de zeventiende eeuw door de hertogen van Braunschweig-Lüneburg zijn verzameld.
Afgelopen maandag kwam ik ook een onderzoekster tegen die er twee jaar terug ook was. Ze is emeritus-hoogleraar Duitse letterkunde in Amerika en komt oorspronkelijk uit Amsterdam. Ze doet vooral gender-onderzoek en wel op het terrein van de zeventiende eeuw en haar hart gaat sneller kloppen van alle vrouwen uit die tijd. Op dit moment doet ze onderzoek naar een hertogin van Braunschweig uit de zeventiende eeuw. Wat bleek nu? Deze hertogin had een uitgebreide bibliotheek waartoe ook een heel aantal Duitse vertalingen die ik onderzoek, behoorden. Dit is natuurlijk alleraardigst en ik zal deze gegevens ook zeker verwerken, omdat ik me ook de vraag stel: welke (en wat voor soort) mensen hebben deze boeken nu gelezen en waarom? Op de inhoud van de boeken ga ik de volgende keer in.
Zijn er in Hannover nog maar weinig historische gebouwen (in oorspronkelijke staat gebleven), Wolfenbüttel is op en top historisch en daarmee wunderschön. Ik attendeer erop dat deze stad meer dan 600 vakwerkhuizen telt! Zelf heb ik helaas geen kamer in zo’n pand, maar wel in een groot en oud, negentiende-eeuws pand. Ik heb van Wolfenbüttel nu nog geen foto’s, maar hoop jullie ogen de volgende keer te laten knipperen van verbazing.

Met vriendelijke groet,

Jan